|
|
|
|
|
Kitaplarım
|
|
|
|
|
1- Doğu Anadolu Kültürü Üzerine Bir İnceleme
Genellikle sosyolojide sahaya yönelik çalışmalarda niceleyici ve niteleyici olmak üzere iki temel metodoloji anlayışı hakimdir. Araştırmanın özelliklerine göre bu iki anlayış birlikte kullanıldığı gibi, bazen birine diğerinden daha fazla önem verilmektedir. Bilindiği gibi, niceleyici metodolojinin ağırlık noktasını istatistikî ölçme ve değerlendirmeler ihtiva ederken, niteleyici metodolojide anlama-yorumlama esastır. Ülkemizde sosyoloji bölümü, Batı ülkelerinden önce kurulmasına ve eğitim-öğretimine başlanmasına rağmen, maalesef bizde, bilgi-bilim ve tarih felsefesi yeterince ciddiye alınmadığı için, hâlâ genelde Batılı metot anlayışı hâkimiyetini sürdürmektedir.
1995 Haziranında İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde, sosyoloji doktora tezi olarak kabul edilen bu incelemenin alan çalışması kısmı, 1990-1993 yıllarında Elazığ ve Ağrı illerinde gerçekleştirilmiş olup öncelikle “tarih felsefesi”yle başlayıp, giderek sosyal bilimlerde ve özellikle sosyolojide kullanılmaya başlanan, “hermeneutik” (yorumbilgisi) yaklaşımı çerçevesinde, Türkiye’de yapılan ilk tezdir.
Yine Türkiye’de ilk defa tez kabul edildikten sonra, tez kabul edildikten sonra,1995’in temmuz ve ağustos aylarında Diyarbakır, Malatya, Elazığ, Şanlıurfa, ve Adıyaman’ın bazı yerleşim birimlerinde, tekrar alan çalışması yapılarak tez test edilmiştir.
Bahsedilen metodolojik bakışın hayata geçirilmeye çalışıldığı bu çalışmada yazar genel uygulamanın aksine masa başından toplumu anlamak yerine saha çalışmasıyla Doğu Anadolu’nun sosyal yapısını anlamlandırmaya çalışmaktadır. Ayrıca bu eser sosyal yapıyı anlamlandırma çabasının yanında pozitivist sosyoloji geleneğine bir başkaldırı niteliği taşımaktadır.
Aksoy’a göre, Türkiye’nin problemi halkta değil, siyasetçilerle, medyanın oluşturduğu kamuoyunun olumsuz etkisi altında kalanlardadır. Diğer yandan, ilmin değişkenlik vasfını göz ardı edip, onu tabulaştıran, siyasi görüşlerini veya arzularını, değişmez gerçekler olarak ifade eden araştırmacılar ve “ kendini aydın zannedenler” arasındadır.
Bu eserde, özgün bir "Kültür Sosyolojisi" anlayışından hareket edilerek, bir anlamda, kültür unsurlarının incelenmesinde, alan çalışmalarının, masa başı çalışmalarından daha önemli olduğu ifade edilmiş ve Türkiye’de unutulmak üzere olan köy gerçeklerine yönelişin gerekliliği belirtilmiştir. Yazar, ilim adamının görevi, "olanı, olduğu gibi i ortaya koymak ve onu anlatmaktır" ve "uygulamalı sosyolojide, anlamlı bilgiler, karşılaştırmalı bulgulara dayalı bilgilerdir" ilkelerine sadık kalarak çalışmasını tamamlamıştır.
Ayrıca bu ilkeler Mustafa Aksoy’a Anadolu’nun ne ölçüde "homojen" ve "heterojen" bir sosyal yapıya sahip olduğunu "eleştirici anlayış"la ortaya koymasına imkân vermiştir.
Yayın Yeri :Yeni İnsan Yayınevi, İstanbul, 2007.
|
|
|
|
|
2- Doğu ve Güneydoğu Anadolu’dan Terör Nedeniyle Göçeden Ailelerin Sorunları
Yazanlar: Zakir Avşar, Mustafa Aksoy
Proje Danışmanı: Abdulhaluk Çay
Katkıda Bulunanlar: Zekeriya Kökrek, Hamit Pehlivanlı, Murat Ilıkan, Ahmet Doğan
Proje Yürütücüsü: Ahmet Türkyılmaz
Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu tarafından 1997 yılı içerisinde gerçekleştirilen ‘Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da Terör Nedeniyle Göçeden Ailelerin Sorunları ve Çözüm Önerileri’ başlıklı araştırma ile öncelikle diğer araştırmalardan farklı olarak araştırma evreninin ortaya çıkarılması yoluna gidilmiştir. Kamuoyunda spekülatif amaçlarla kullanılan göçe ilişkin birtakım verilerin doğruluğunun araştırılması, göçün yoğunluğuna ve yönüne ilişkin bulguların elde edilmesi yolunda gayret gösterilmiştir. Birçok kaynaktan derlenen verilerin çakıştırılması ile tutarlı, gerçekçi göç rakamları elde edilerek kamuoyunun bilgisine de ilk kez bu araştırma ile sunulmuştur.
Şüphesiz ki, bu araştırma sonrasında da bölgede yine göç hareketleri yaşanmış, verilerde değişiklikler olmuştur ama araştırmanın yapıldığı döneme ilişkin olarak örneklemi sağlıklı kılabilecek verilere de ulaşılmıştır. Takdir buyurulmalıdır ki, saha araştırmalarının her türlüsünün bir hayli güçlükle yürütüldüğü ülkemizde özellikle böyle hassas bir konuda araştırma yapmak kolay olmamıştır. Kapsam ve sınırlılıklar bölümünde karşılaşılan zorluklara değinilmekte olduğu için burada uzun yeniden zikretmeyi gereksiz görmekteyiz. Araştırmanın başından sonuna kadar her türlü ön yargıdan uzak olmaya özen gösterilmiştir. Bu tutumumuzu da umarız ki okuyucu fark edecektir.
Çalışma Grubu’nun görev dağılımında Prof. Dr. Abdülhaluk Çay engin bilgi birikimiyle yol gösterici olurken, Doç. Dr. Zakir Avşar ve Dr. Mustafa Aksoy saha çalışmasını gerçekleştirmiş, değerlendirmeleri ve rapor yazımını üstlenmişlerdir. Dr. Hamit Pehlivanlı ve Dr. Zekeriya Kökrek ise literatür taraması aşamasında katkıda bulunmuşlardır. Murat Ilıkan’ın ve Ahmet Doğan’ın değerli katkılarını da burada ifade etmemiz gerekmektedir.
Çalışmanın başından sonuna kadar yapıcı yardımlarını esirgemeyen Aile Araştırma Kurumu uzmanları Nesrin Avşar’a, Nadir Alpaslan’a, Mahmut Evkuran’a, Mustafa Nuri Nuruan’a, Ferruh Solak’a ve çalışmanın yayınlanarak kamuoyunun dikkatlerine sunulmasını gerçekleştiren Kurum Başkanı Sayın Osman Nuri Filiz’e teşekkür ediyoruz.
Ülkemize ve insanlarımıza yararlı olmayı her türlü peşin hükümlü tavrın önüne geçirebilmiş olmanın huzuru içerisinde şayet olmuşsa eksikliklerimiz, hatalarımızdan ötürü de peşinen değerli okuyucuların affına sığınıyoruz.Yararlı olması dileğiyle.
Bu araştırma nasıl yapıldı?: “Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi”nde (Ağustos-Eylül,1997’de) Mustafa Aksoy ve Zakir Avşar başkanlığında bir ekip tarafından alan çalışmaları yapılmıştır. Alanda (Elazığ, Tunceli, Diyarbakır, Batman, Mardin, Şırnak, Siirt, Muş, Bitlis, Erzincan, Kars, Ağrı, Iğdır, Van ve Hakkari’ de) 3093 görüşme formu uygulanmıştır. Ayrıca Mustafa Aksoy tarafından mülki ve idari yetkililer ile halktan bazı kişilerle mülakat ve sohbetler yapılmıştır.
Yayın Yeri :Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu Başkanlığı Yayınları, Ankara, 1998.
|
|
|
|
|
3- Sosyal Bilimler ve Sosyoloji
Ne bir tez ne de popüler bir eser olan bu kitap, tenkitçi bir yaklaşımla üniversitelerin ’Eğitim Fakülteleri’nde okutulan ’Sosyal Bilimlere Giriş’ ve ’Sosyolojiye Giriş’ derslerinin programları esas alınarak hazırlanmış notlardan ibarettir.
Eğitim Fakülteleri’nin programı gereği kitapta yer alan ’Güncel Sosyolojik İncelemeler’ adlı bölüm, H. Arslan, M. Niyazi, B. Gökçe, A. Y. Oca, S. Başer, S. F. Ülgener, E. Güngör, L. A. Fallers’in konuyla ilgili makaleleri ile benim iki çalışmamdan oluşmaktadır.
Yayın Yeri :Alfa Basım Yayım Dağıtım, İstanbul, 2000.
|
|
|
|
|
4- Kültür Sosyoloji Açısından Nevruz Kavramı
Bu çalışma 1991’de Ağrı’nın dört köyünde, 1990-1993 yılarında Elazığ’nın bir kısım merkez köyleri ve ilçe merkezleri ile bazı köylerinde, 1995 yılın da Yazıhan’ın Fethiye ve Hamidiye, Adıyaman’ın Kemerkaya, Besni’nin Akkuyu, Bozova’nın Kanlıavşar, Ergani’nin Hançerli Köyü, Siverek merkezi ile Siverek Karacadağ yöresinde çeşitli köyleri oluşturan Türkan-Tirkan aşireti ve Hilvan merkezi ile Bargaç köyünde yaptığımız saha araştırmalarından elde edilen bilgilerden hareketle kaleme alınmıştır.
NOT: Bu çalışma "Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, Sayı 100, Şubat, 1996"da aynı isimle yayınlanan makalenin ayrı basımıdır.
Yayın Yeri :Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Yayını, İstanbul, 1996.
|
|
|
|
